Sıfat Kısaca Nedir? Sıfat Örnekleri ve Çeşitleri

Değerli Ziyaretçi Sıfat nedir, sıfat ne demek, sıfat örnekleri, sıfat çeşitleri hakkında bilgi alabileceğiniz yazıya aşağıdan ulaşabilirsiniz.

Sıfatlar; isimlerden önce gelerek onları sayı, renk, durum, hareket, biçim, yer, işaret ve soru yönlerinden tamamlar; onları niteler veya belirtir.

Tek başlarına kullanıldıkları zaman isim değerindedirler. Çünkü ancak bir isim­den önce geldikleri zaman sıfat oldukları anlaşılabilir:

yeşil elbise (sıfat)                         yeşili severim (isim)

İhtiyar kadın (sıfat)                      İhtiyarlara iyi davranmalıyız (isim)

Birkaç sıfat, arka arkaya sıralanarak bir ismi niteleyebilir veya belirtebilir: Ka­ranlık, büyük, korkutucu ve nemli bir evdi.

                                     Sıfat Çeşitleri

       1)-  Niteleme Sıfatları ⇐    ⇒ 2)- Belirtme Sıfatları

                                                                  ⇓

     a)- İşaret Sıfatları  b)- Sayı Sıfatları  c)-Belgisiz Sıfatlar   d)- Soru Sıfatları

                                              ⇓                                       

                                     ♦  Asıl Sayı Sıfatları

                                     ♦  Sıra Sayı Sıfatları

                                     ♦  Kesir Sayı Sıfatları

                                     ♦  Üleştirme Sayı Sıfatları

                                                                      ♦ Topluluk Sayı Sıfatları

1)- Niteleme Sıfatları:İsimlerin durumunu, rengini, şeklini, hareketini belirten sıfatlara niteleme sı­fatları denir. Niteleme sıfatları, isimlere sorulan “nasıl” sorusunun cevabıdır.

Örnekler:

Zeytin:

Nasıl zeytin?

Yeşil zeytin, iri zeytin, büyük zeytin…

2)- Belirtme Sıfatları:İsimleri sayı yönünden tamlayan, yerlerini işaret eden, özelliklerini belli belirsiz olarak bildiren, onların özelliklerini soran sıfatların tümüne belirtme sıfatları denir.

Örnekler:

“Beş kişiye sekiz ekmek”

“Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik”

“Hangi dağda kurt öldü?”

Belirtme sıfatları alt başlıklara ayrılır:

a)- İşaret Sıfatları:

İsimleri işaret ederek, göstererek belirten sıfatlardır.

Bu eve kim girecek?

b)- Sayı Sıfatları

İsimlerini, sayılarını, sıralarını, bölümlerini ve parçalarını kesin olarak belirten sıfatlara sayı sıfatları denir.

Örnekler:

Beş gün sonra Urfa’ya gideceğim.

Onar kişilik gruplara ayrılınız.

Üçüncü listeye bakabilir miyim?

Sayı sıfatları dörde ayrılır:

1)- Asıl Sayı Sıfatları: İsimlerinin sayılarını kesin olarak belirten sıfatlardır.

Örnekler:

Üç kilo kiraz istiyorum.

Aradan on dört yıl geçti.

2)- Sıra Sayı Sıfatları: İsimlerin sıralarını, derecelerini, belirten sıfatlara, sıra sayı sıfatları denir. Asıl sayılara “-ncı, -nci, -ncu, -ncü”ekleri getirilerek oluşturulur.

Örnekler:

Üçüncü caddeden sağa dönün.

Beşinci sınıflar tiyatro oyunu için hazırlanıyorlar.

Sekizinci katta oturuyoruz.

3)- Üleştirme Sayı Sıfatları: İsimlerin bölümlere ayrıldığını belirten sıfatlara üleştirme sıfatları denir. Üleştirme sayı sıfatları, sayı isimlerine getirilen,“-er,-ar,-şer, -şar” ekleri ile oluşturulurlar.

Örnekler:

Beşer kişilik gruplara ayrıldık.

Yarımşar kiloluk üç paket çay aldım.

Provalar ikişer gün arayla yapılacak.

4)-Kesir Sayı Sıfatları: İsimlerin parçalarını belirten sıfatlara kesir sayı sıfatları denir.

Örnekler:

Yarım kilo da şeftali tart.

Her gün iki buçuk litre su içebilirsiniz.

Yüzde kırk başarı kazandık.

c)- Belgisiz Sıfatlar:İsimleri kesin olarak değil, aşağı yukarı belirten sıfatlara belgisiz sıfat denir.

Örnekler:

Birçok memleket gezdim.

Birkaç gün yokum.

Her çocuk hata yapabilir.

Kimi insanlar sinemaya gitmezler.

Bil gün benim de bir evim olacak.

Bazı yarışçılar çok dikkatsizdir.

d)- Soru Sıfatları:İsimlerin durumlarını, biçimlerini, sayılarını soru yoluyla belirten sıfatlara soru sıfatı denir.

Örnekler:

Ne kadar ekmek alacaksın?

Hangi yoldan gideceğim?

Kaçıncı katta oturuyorlar?

Hangi tiyatroya gidelim?

Pekiştirme Sıfatları

Bir varlığın nitelikleri üstünlüğü ve en yüksek derecesi pekiştirme sıfatları ile gösterilir.                

Örnekler:

beyaz > bembeyaz: çok beyaz

kara > kapkara: çok kara

temiz > tertemiz: çok temiz

doğru > dosdoğru : çok doğru

Pekiştirme sıfatları yapılırken sıfatın önüne m, p, r, s ünsüzlerinden oluşan bir hece getirilir. Böylece sıfat olan sözcüklere yeni bir hece daha eklenir.

Yapılarına Göre Sıfatlar Basit Sıfatlar Türemiş Sıfatlar Birleşik Sıfatlar

Basit Sıfatlar: Herhangi bir yapım eki almamış ve başka bir sözcük ile birleşme- miş olan sıfatlara basit sıfat denir. Küçük çocuk, sulu elma, kara gün, üç kitap, düz hat, son gün, acı biber, üç kaktüs.                       

Türemiş Sıfatlar: İsim ya da eylem köklerine getirilen isim yapım ekleriyle ya­pılan sıfatlardır.

-Iı,-li,-lu,-lü, eli ile:

Aynalı dolap, soğuk hava, yünlü kumaş, sulu elma, tatlı dil, İzmirli kız, kültürlü çocuk, liseli kız…

-Iık -lik -luk-lük eki ile:

yıllık izin, kiralık dükkan, elbiselik kumaş, kışlık ev…

-cı-ci -cu -cü eki ile:

Sütçü Berfin, davacı ipek…

-sız -siz -suz -süz eki ile:

hatasız iş, işşiz adam, tuzsuz salata, ışıksız sokak…

-ca -ce eki ile:

dostça ilişki, kibarca davranış…

-gın -gin -gun -gün eki ile:

yorgun çiftçi, küskün teyze, kırgın anne, durgun göl…

Birden çok sözcüğün bir araya gelip birleşmesiyle oluşmuş sıfatlardır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel