Şeyh Sait İsyanı (Ayaklanması, Nedenleri) Hakkında Kısaca Bilgi

ŞEYH SAİT İSYANI

Şeyh Sait, 13 Şubat 1925’te Ergani ilçesine bağlı Eğil bucağının Piran köyünde isyan çıkarmıştır. İsyancılar bir süvari alayını da pusuya düşürdükten sonra, Elazığ’ı almışlardır. Daha sonra asiler, Diyarbakır’a yürüyerek şehri ele geçirmek istemişlerse de bundan bir sonuç alamamışlardır.

Olayın başlangıcında, Ali Fethi Okyar Hükümeti isyanı bölgesel ve çabuk bastırılacak bir olay olarak değerlendirmiştir. Ancak isyanın hızla yayılması; Diyarbakır, Elazığ ve Genç vilayetlerini içine alması ve genişlemeye başlaması nedeniyle hükümet bir ay süre ile bölgede sıkıyönetim ilan etmiştir.

Şeyh Sait isyanı yeni kurulan laik, demokratik, çağdaş Türkiye Cumhuriyeti’ne ve inkılaplara karşı çıkarılan bir isyandı. Şeyh Sait olayının ayrıca İngilizlerle de ilgisi vardı. Lozan’da çözümlenemeyen Musul sorunuyla ilgili 1924 yılında İstanbul’da toplanan konferansın sonuç vermemesi üzerine konunun Milletler Cemiyetine götürülmesi gerekiyordu. İngiltere bir taraftan Musul halkının Türkiye ile birleşmek isteğini önlerken, diğer taraftan da Türkiye dâhilinde isyan ve kargaşalık çıkararak Türkiye’nin siyasal istikrarını sarsmaya çalışıyordu. İsyanı bastıramayan Ali Fethi Bey (Okyar) başbakanlık görevinden aynlmış, yeni hükümeti İsmet Paşa kurmuştu. Yeni hükümetin ilk işi, isyan karşısında hükümete yetki veren Takrir-i Sükûn Kanunu ve biri Ankara’da diğeri isyan bölgesinde olmak üzere iki İstiklal Mahkemesi kurulması hakındaki kanunu TBMM’den çıkarmak olmuştur.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel