Periyodik Tablo Nedir? Özellikleri Kim Buldu?

Elementler belirli bir düzen içerisinde gruplandırmak amacıyla tarih süreci içe­risinde birçok tablo oluşturulmuştur. 1913 yılında İngiliz fizikçi ise Henry Moseley (Henri Mozliy, 1887-1915) elementleri artan atom numaralarına göre düzenledi ve bugünkü anlamıyla periyodik tablo ortaya çıkmıştır. Aşağıda bu şekilde hazırlanmış bir periyodik tablo (Tablo 02.01) verilmiştir. İnceleyiniz.

periyodik tablo

periyodik cetvel

Elementlerin atom numaralarına göre yan yana dizilmesiyle elde edilen peri­yodik tabloda benzer özellik gösteren elementlerin alt alta gelmesine dikkat edil­miştir.

Bu şekilde oluşturulan periyodik tabloda; yatay sıralara periyot, düşey sütun­lara ise grup adı verilir. 7 tane periyot ve 18 tane grup (IUPAC adlandırması) vardır. Gruplar, A ve B grubu elementler olarak da adlandırılır. A grubu elementlere ana grup elementleri denir ve 8 tanedir. B grubu elementleri 10 grup olup bunlara geçiş (metalleri) elementleri denir.

Periyodik tablodaki elementler; metaller, yarı metaller ve ametaller olarak üç temel gruba ayrılır. Her periyot metalle başlar, soy (asal) gazla sona erer. Yalnız birinci periyottaki hidrojen (H) metal değildir. Aynı periyottaki elementlerin en dış elektron katmanında farklı sayıda elektron vardır. Bu nedenle aynı periyotta birbirini takip eden tüm elementlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri birbirinden farklıdır.

Örneğin 2. periyot bir metal olan lityum (Li) ile başlar ve bir soy gaz olan neon (Ne) ile biter. Bu elementler birbirinden tamamen farklı özelliklere sahiptir.

A grubu elementlerinde, grup numarası, değerlik elektronları sayısına eşittir. Değerlik elektronları atomdaki değerlik katmanında (en son elektron katmanında) bulunan elektronlardır ve kimyasal tepkimelerde bu elektronlar etkilidir.

periyodik tablo

Şekil 2.1’de Li ve F atomlarının katmanı elektron dizilimi gösterilmiştir.

Aynı periyotta bulunan; atom numarası 3 olan lityum (Li) atomunun elektron dizilimi 3Li: 2) 1) şeklindedir ve değerlik katmanında 1 elektron vardır. Atom numa­rası 9 olan flor (F) atomunun elektron dizilimi gF: 2) 7) şeklindedir ve değerlik kat­manında 7 elektron vardır. Lityum ve flor değerlik katmanlarındaki elektron sayıları farklı olduğu için genel kimyasal özellikleri birbirinden farklılık gösterir.

Aynı grupta bulunan; atom numarası 7 olan azot (N) atomunun katman-elekt- ron dizilimi, 7N: 2) 5) şeklindedir ve değerlik katmanında 5 elektron vardır. Atom numarası 15 olan fosfor (P) atomunun elektron dizilimi, 15P: 2) 8) 5) şeklindedir ve değerlik katmanında 5 elektronu vardır. Bu iki atom periyodiktablonun 5A grubun­da yer alan 2 farklı atomdur. Azot ve fosfor atomları değerlik katmanlarındaki elekt­ron sayıları eşit olduğu için genel kimyasal özellikleri birbirlerine benzerlik gösterir.

Elementlerin katman-elektron dizilimini belirleyip yazmak için gerekli kurallar;

Atomların birinci elektron katmanında en fazla 2, ikinci katmanında ise en faz­la 8 elektron bulunur. Atomların üçüncü katmanında 8+10 kuralı geçerlidir. Bu ku­rala göre üçüncü katmana 8, dördüncü katmana 2, sonra üçüncü katmana tekrar 10 elektron yazılır. Atomların dördüncü ve beşinci katmanlarına en fazla 32’şer elektron girebilir.

Örneğin 72Hf: 2) 8) 18)32) 10) 2)

Periyodik tabloda;

♦ Katman sayıları aynı olan atomlar aynı periyoda yerleştirilmiştir.

♦ Aynı gruptaki atomların ise değerlik katmanlarındaki elektron sayıları eşittir.

♦ A grubu elementleri, periyodik tabloda orta bölümde (B grubu) bulunan geçiş elementlerinin dışındaki elementlerdir. 1 A, 2A ve 3A grubunda metaller bulunurken diğer gruplarında metaller, yarı metaller ve ametaller vardır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel