Möntrö Boğazlar Sözleşmesi İle İlgili Bilgi

Möntrö Boğazlar Sözleşmesi Nedir?, Möntrö Boğazlar Sözleşmesinin Maddeleri, Möntrö Boğazlar Sözleşmesinin Önemi Nedir?, Möntrö Boğazlar Sözleşmesi Ne Zaman İmzalandı?, Möntrö Boğazlar Sözleşmesi Hangi Tarihte İmzalandı?, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin Sonuçları Maddeler Halinde

Montrö Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936)

♦ Boğazların yönetimi, Lozan Antlaşması’na göre Türkiye’nin başkanlığındaki bir komisyona bırakılmıştı. (Komisyonda üye bulunduran diğer devletler: İn­giltere, Fransa, İtalya, Japonya).

♦ Lozan Barış Antlaşmasında tespit edilen Boğazların statüsünde yabancı ge­milerin geçişiyle ilgili hükümler Misakı millî esaslarına uygun olmakla bir­likte, Boğazların her iki yakasında yaklaşık 20 km’lik askerden arındırılmış bölge oluşturulmuştu.

♦ Boğazların güvenliğinde Milletler Cemiyeti’nin teminatına bırakılmıştır. Bu durum Türkiye’nin Boğazlar üzerinde tam bir hâkimiyet kurmasını ve Boğaz­ları kontrol etme hakkı engellemiştir.

♦ 1930’lu yıllarda İtalya’nın, Habeşistan’ı işgal etmesi Almanya’nın Ren Böl- gesi’ni silahlandırması, Avusturya’nın zorunlu askerliği yeniden başlatması Cemiyetin Boğazlarla ilgili güvencesinin yeterli olmadığını göstermiştir.

♦ Dünya barışını tehdit eden bu olaylar nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti, Mil­letler Cemiyeti’ne başvurarak Boğazların idaresinin tamamen kendisine ve­rilmesini istemiştir.

♦ 1933’te Türkiye, Boğazların durumunun değişen dünya şartları altında ye­niden görüşülmesini istemiş ancak bu istek 1936’ya kadar büyük devletler­ce olumlu karşılanmamıştır.

♦ Almanya’da Hitler’in iktidara gelmesi ve dünya dengelerinin değişmesi üze­rine Türkiye, Nisan 1936’da Lozan Barış Antlaşması’na taraf olan devletlere birer nota göndererek Boğazlar Sözleşmesi’nin değiştirilmesini istemiştir.

♦ Milletler Cemiyeti 20 Temmuz 1936’da Boğazların yönetimini Türkiye Cumhuriyeti’ne vermiştir.

Montrö Boğazlar Sözleşmesinin Maddeleri

♦ Komisyon kaldırılarak Boğazların yönetimi Türkiye Cumhuriyeti’ne verilecek,

♦ Türkiye, Boğazların iki yakasını da silahlandırma hakkını elde edecek,

♦ Boğazlardan ticaret gemilerinin geçişi serbest olacak, savaş gemilerinin ge­çişi ise zaman ve ağırlık bakımından sınırlandırılacak,

♦ Savaş zamanında,Türkiye tarafsız ise savaş gemileri, Boğazlarda tam bir ge­çiş özgürlüğünden yararlanacaklardır. Bununla birlikte,savaşan herhangi bir devletin savaş gemilerinin (Milletler Cemiyetinin kararı doğrultusunda) Bo­ğazlardan geçmesi yasak olacak,

♦ Savaş zamanında, Türkiye savaşan ise, savaş gemilerinin geçişi konusunda Türk hükümeti tümüyle dilediği gibi davranabilecek,

♦ Sözleşme 20 yıl geçerli olacak,ancak bu sürenin bitiminden iki yıl önce,ta­raflardan biri sözleşmenin feshini istemezse, sözleşme kendiliğinden yürür­lükte kalacak.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin Sonuçları

♦ Türkiye, diplomatik bir başarı kazanmıştır.

♦ Türkiye Cumhuriyeti, Boğazlarda tam hakimiyet sağlamıştır.

♦ Türkiye’nin hakimiyetini sınırlandıran engeller ortadan kaldırılmıştır.

♦ İngiltere ile yakınlaşma süreci başlamıştır.

♦ Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni İtalya iki yıl sonra tanımıştır.

♦ Bu antlaşma günümüzde de geçerliliğini korumaktadır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel