Küresel (Uluslararası) Örgütler Nelerdir? (İsimleri) Küresel Örgütler Neden Gereklidir?

  1. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş, binlerce insan sakat kalmış ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun bir daha yaşanmaması için çeşitli siyasi örgütler kurulmuştur. İlk olarak I. Dünya Savaşı’ndan sonra Cemiyet-i Akvam kurulmuş fakat bu cemiyet II. Dünya Savaşı’nın yaşanmasına engel olamamıştır.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra başta BM olmak üzere birçok uluslararası siyasi, askerî ve ekonomik örgüt kurulmuştur.

Siyasi Örgütler

Birleşmiş Milletler

Birleşmiş Milletler’in kuruluş amacı, İkinci Dünya Savaşı’nı kazanan ülkeler tarafından savaş sonunda ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları çözmektir. Bunun üzerine dünyada barış ve güvenliği sağlamak amacıyla 51 ülke bir araya gelerek 24 Ekim 1945 yılında Birleşmiş Milletler (Şekil: 1)’i kurdular. Türkiye Birleşmiş Milletler’in kurucu üyeleri arasında yer almaktadır.

Günümüzde üye sayısı 192’ye ulaşmıştır. Üye ülkelerden ABD, Çin, Rusya, Fransa ve İngiltere alınan kararlarda veto hakkına sahiptirler. Bu ülkelerin onay­lamadığı kararlar yürürlüğe girmez.

Güvenlik Konseyi

10 geçici üye ile konseyin daimi üye­leri olan ABD, Çin, Rusya, İngiltere ve Fransa’dan oluşur. Barış ve güvenliği ko­rumak, uluslararası bir anlaşmazlığa yol açabilecek her türlü çekişmeli durumu soruşturmak ve an­laşma koşullarını önermek, silahsızlan­mayı denetlemek ve saldırganlara karşı önlemler almakla gö­revlidir.

Askerî ÖrgütleröNATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü)

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Rusya’ya karşı ABD’nin desteğini alarak Avrupa’nın güvenliğini sağlamak için kurulmuş siyasi ve askerî bir örgüttür. NATO 9 Nisan 1949 tarihinde Washington’da kurul­muştur (Harita 1). Üye ülkeler kollektif bir çalışma için bir araya gelmeyi taahüt etmişlerdir. Bu ülkeler­den herhangi birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı ve güvenliği tehlikede olduğunda veya üye ülkelerden birine yapılan saldırıda tüm üye ülkelerin birlikte hareket etmesi kararlaştırılmıştır. Türkiye bu örgüte 1952 yılında üye olmuştur. Türkiye NATO’ya üye olduktan sonra yapılan anlaşma çerçevesinde Kore’ye asker göndermiştir.

Ekonomik Örgütler OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü)

Dünya petrol rezervlerinin 2/3’üne sahip olan 5 ülke tarafından 1960 yılında Bağdat’ta kurulan bir konfederasyondur. Kurucu ülkeler Suudi Arabistan, İran, Kuveyt, İrak ve Venezuela’dır. Bu ülkeler aynı zamanda yeni ülkelerin kuruluşa katılmasında veto hakkına da sahiptirler. Katar, Libya, Endonezya, Ekvador, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Gabon ve Angola OPEC’e sonradan katılmışlardır.

OPEC, petrol fiyatlarının ve üretim miktarlarının belirlenmesinde etkin bir role sahiptir. Alınan karar­ların üye ülkeler tarafından uygulanması konusunda herhangi bir yaptırım bulunmamaktadır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel