İşletme Esasında Ticari Kazanç Nasıl Tespit Edilir?

basit usul defter,gelir vergisinde indirilecek giderler, gelir vergisinin unsurları, sair kazanç, basit usülde vergi, gelir vergisi beyanname düzenleme rehberi, basit usül vergi, basit usülde vergilendirme, gerçek usulde vergilendirme
kazanc

İşletme Esasında Ticari Kazanç Nasıl Tespit Edilir?

işletme hesabı esasına göre ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler arasındaki olumlu farktır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarma işleriyle ilgili matrah tespiti konusunda farklı düzenlemeler bulunmaktadır.’ Özellikle gelir tespiti, müşterek genel giderlerin ve’ amortismanların dağıtılması konusunda özel hükümlere yer verilmiştir. Bu hüküm­ler için GVK’nın 42, 43 ve 44. maddelerine bakılabilir.

Mal alım satımı ile uğraşan işletmelerin ticari kazancının bulunmasında; dönem sonu emtia mevcudu gelir kısmına, dönem başındaki emtia mevcudu ve dönem içinde satın alınan emtia ise gider kısmına eklenir. Yani ticari kazanç, dönem so­nu satış gelirine dönem sonunda elde bulunan stokların eklenmesiyle bulunacak tutardan, masrafların ve dönem başı ile dönem içinde alman stokların düşülmesiy­le bulunacak rakam olmaktadır.

Bir başka ifadeyle gelir kısmında dönem sonunda elde bulunan mevcutlar (pa- ra_venml); gider kısmında ise yapılanjıarcamalar (mal almak için ve gider olarak) yer almaktadır.

Dönem sonunda gelir tarafının gider tarafından fazla olması durumunda kâr; tersi durumda ise zarar söz konusu olacaktır.

Bu hesaplama, dönem sonunda çıkarılan bir işletme hesabı özeti üzerinde ya­pılmaktadır. Konuyu aşağıdaki örnek üzerinde canlandırabiliriz:

Tablo 2.1İşletme Hesabı Özeti

(31.12.2011) (t)

Gider   – Gelir
Dönem Başı Mal Mevcudu Değeri 90.000 Dönem Sonu Mal Mevcudu Değeri 60.000
Dönem içinde Satın Alınan Mal. Değe ri 20.000 Dönem içi Satış Geliri 90.000
Dönem Giderleri .TOPLAM  10.000  
120.000
Safi Kâr 30.000  
GENEL TOPLAM 150.000 GENEL TOPLAM 150.000
İşletme Esasında Ticari Kazanç Tespitinde Bilanço Esasına Göre Farklılıklarİşletme hesabı esasında gelir tespitinde, kural olarak bilanço esasında vergileme ile ilgili düzenlemeler geçerlidir. Ancak, bazı konularda farklı düzenlemelere de yer verilmiştir.

İşletme hesabında gelir tespiti ile ilgili bazı kurallar, bilanço esasında gelir tes­piti ile de karşılaştırılarak aşağıda açıklanmaktadır:

•    Yukarıdaki ıs’etme hesabı özetinde yer alan “dönem giderleri” içinde, fiilen yapılan ödemeler olduğu kadar borçlar da yer almaktadır.

•    Gelir kısmında bulunan “satış geliri” içinde, tahsil edilen paralar yanında, alacaklar da yer almaktadır.

Alacakların gelir olarak kabul edilmesi, bu mükelleflerin şüpheli hale gelen alacakları için karşılık ayırıp ayıramayacakları sorusunu gündeme getirmek­tedir. Karşılıkların, teknik olarak bilançoda takip edilmesi zorunluluğunun bulunması, bu soruya olumlu cevap verilmesini engellemektedir (VUK m. 323).

O halde, işletme hesabında vergilendirilenler şüpheli hale gelen alacakları için karşılık ayıramazlar. Ancak şüpheli alacakların daha sonra değersiz ha­le dönüşmesi durumunda, bu alacakları gider kaydederek yok edebilirler (VUK m. 322, f.3).

•    Amortisman ayırma imkânından, işletme hesabı esasında vergilenen mükel­lefler de yararlanmaktadır (VUK, m. 194). Bu mükellefler sadece, azalan ba­kiyeler usulü ile amortisman uygulamasından yararlanamamaktadırlar.

Geliri bu şekilde tespit edilen işletme hesabı esasına tabi mükellefler, izleyen yılın Mart ayında beyanname vereceklerdir.

Verilen beyanname üzerinden gelir vergisi tarifesine göre hesaplanan vergi, iki taksit halinde (3. ve 7. aylarda) ödenecektir.

Bu mükelleflerin ayrıca geçici vergi ödeme yükümlülükleri de bulunmaktadır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel