Doğubeyazıt İshak Paşa Sarayı Hakkında Bilgi

İshak Paşa Sarayı

İshak Paşa Sarayı 2Ağrı ilinin Doğubayazıt ilçesinde şehre hâkim bir tepenin üstünde malikâne olarak kurulmuş bir külliye durumundadır. Harem dairesinin cümle kapısı üstündeki kitabesine göre 1199 (1785) yılında İshak Paşa tarafından inşa ettirilmiştir. İshak Paşa, bu bölgeye XVIII. yüzyılda hâkim olan Çıldır hanedanından Hasan Paşa’nın oğlu olup vezirlik rütbesiyle Çıldır ve Ahıska valisi oldu. Ancak yaptırdığı sarayın ihtişamı, Osmanlı hanedanı ile rekabete girişmek düşüncesinde olduğunu gösterdiği gibi İran‘dan İstanbul‘a giderken burada misafir edilen İran elçisinin padişah huzurundaki abartılı sözleriyle bu rekabeti kışkırtması, İshak Paşa’nın gözden düşmesine ve Hasankale’ye sürgün edilmesine yol açtı; İshak Paşa orada öldü. Sarayın daha sonraki tarihi hakkında yeterli bilgi yoktur. Yalnız Fransız şarkiyatçısı Pierre-Amedee Jaubert seyahatnamesinde bazı bilgiler vermektedir.

İshak Paşa Sarayı Gün BatımıXIX. yüzyılın başında şehirde çıkan bir veba salgını saraya da sıçrayarak haremde pek çok kişinin ve bu arada Doğubayazıt Beyi Mahmud Paşa’nın ölümüne yol açmıştır. Sarayın iç avlusundaki mezarlığa gömülen paşanın burada mevcut mezar taşında sonradan kazınmış Ölüm tarihi, kendisi tarafından bir süre hapsettirilen Jaubert’in seyahatnamesinde verdiği bilgilerle aydınlanmış ve Mahmud Paşa’nın 1805 yılında öldüğü ortaya çıkmıştır. 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı‘nın ardından bölge Rus hâkimiyetine geçmiş, ancak 1. Dünya Savaşı sonunda tekrar Türk İdaresine girmiştir. Bundan sonra İshak Paşa Sarayı’nın önemli bir yerleşime sahne olmadığı ve böylece harap olmaya yüz tuttuğu düşünülebilir. 1950 yıllarından itibaren saray ve külliyesi pitoresk görünümü sebebiyle tanınmaya başlanmış ve 1960 yıllarında Müzeler Genel Müdürlüğü’nde görevli Mahmut Akok tarafından bütün mimari karakterini ortaya koyan ayrıntılı plan ve rölöveleri çizilerek yayımlanmıştır. Ardından bu önemli külliyenin restore edilmesine girişilmiştir. 1982 yılında da Yüksel Bingöl Almanya’da bu sarayla ilgili bir doktora tezi yapmıştır.

İshak Paşa Sarayı ManzaralarıEski yerleşim yerinin 7 km. uzağında yer alan saray. 50.00 x 115.00 m. boyut¬larında dikdörtgen bir düzende yaklaşık 7600 m2’lik bir alanı kaplamaktadır. Doğu-batı doğrultusunda yerleştirilmiş olan saray yanyana üç ana gruptan oluşmaktadır. Saraya, doğu yönünde bulunan sade cephe üzerindeki çok gösterişli bir cümle kapısından girilmektedir. Selçuklu etkileri ağır basan, ancak Avrupa ampir üslûbunun etkileri de görülen kapı dışa taşkın olup sivri kemerli olarak düzenlenmiştir. Pilastrlar, nişler ve mukarnasla dekore edilen kapı altta basık kemerli açılığa sahiptir ve buradan ön avluya geçiş sağlanmaktadır. Cümle kapısının İç cephesi de gösterişli bir kitle halinde olup üstünde ayrıca küçük bir odası vardır. Kare planlı olan birinci avluda kapının sağında duvara bitişik yapılmış sivri kemerli bir çeşme bulunur. İshak Paşa Sarayından DoğubeyazıtAvlunun sağında altı bodrumlu muhafız hücreleri, bunların arkasında sarayın kuzey duvarı önünde bodrumu zindan, üstü kışla olarak kullanılan mekânlar yer alır. Solda mevcut dış duvara paralel biçimde yerleşmiş olan birim ahır olarak düzenlenmiştir. Birinci avlunun cümle kapısı karşısında şahane bir iç cephe mevcuttur. Cephenin ortasında âbidevî bir kapı ile iki yanında yüksek pencereler yüksek bir yapı kitlesine işaret eder. İnce uzun taçkapı sivri kemerli olup iki yanındaki iri servi ağacı kabartmalarının dışında oldukça sadedir. Cephenin sol kısmında orta avlu solundaki binaya girişi sağlayan küçük çapta bir kapı vardır. Üzeri tonozlu bir geçit birinci avlu ile ikinci avluyu birbirine bağlamaktadır. Bu geçidin iki tarafındaki kapılarla yüksekliği az olan zemin katma girilir. Bu katın orta avluya açılan ayrı pencereleri ve birinci avluya açılan kapıları vardır. Burada orta hizmetlerinin görüldüğü birimler bulunmaktadır.

İshak Paşa Sarayı Tarihçesi
İshak Paşa Sarayı11685 yılında İshak Paşa’nın babası Çolak Abdi Paşa tarafından yapımına başlanan saray oğlu İshak Paşa tarafından tamamlanmıştır(1784). 7600 metrekarelik bir alanı kapsayan binanın oturduğu zemin kayalıktır.Duvarların yüksekliği 12 ile 15 metre arasında değişir.İshak Paşa Sarayının planında Türk sarayları geleneği düşünülmüş ve bina teşkilatı kümeler şeklinde iç içe iki avlunun çerçevesinde toplanmıştır.Birinci avluyu ikinci avluya tonuzlu bir geçit bağlar (10 metre uzunluğundadır).İkinci avlunun dört yanı bina kümeleri ile çevrilidir.Sağ tarafta sarayın mabeyni ile selamlık teşkilatının, bina kümeleri, bir camii ve camiiye bitişik bir türbe yer almaktadır.Kesme taşlarla muntazam olarak yapılan binanın görkemli yerlerinden birisi de som çelik altın kaplama kapısıdır.Bu kapı 1917 Rus İstilâsı sırasında Moskova’ya taşınmış olup halen Moskova Müzesi’nde bulunmaktadır.1685 yılında inşaatına başlanan sarayın kalorifer, kanalizasyon ve su tertibatı mevcuttu.Sarayın arkasındaki bahçe harem dairesinin dinlenme yeridir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel