İş Kazalarının En Önemli Nedenleri

İş kazalarının Nedenleri, İş kazalarının sebepleri hakkında bilgi bulunduran paylaşım platformu.

İŞ KAZALARININ NEDENLERİ

İş kazaları sosyal ve ekonomik olarak, hem ülke hem işletme hem de kazaya uğ­rayan kişi açısından büyük kayıplar yaratmaktadır. ILO açıklamalarına göre dünya­da her yıl 270 milyon iş kazası olmakta, her 15 saniyede bir işçi ve her gün yakla­şık 6 bin 300 kişi, iş kazası veya meslek hastalıkları nedeniyle yaşamını kaybet­mekte, l60 milyon kişi meslek hastalıklarına yakalanmaktadır. Bildirim ve kayıt sistemlerindeki eksiklikler nedeniyle gerçek rakamların daha yüksek olması da söz konusudur. Türkiye iş kazaları açısından dünya genelinde oldukça üst sıralardadır. ILO’nun 82 ülkede karşılaştırmalı olarak yayımladığı iş kazaları istatistiklerine göre Türkiye’de, sigortalı işçi başına iş kazalarında yaşamını yitiren işçi oranı yüz binde 15,3’tür. Bu oran Türkiye’yi Cezayir ve El Salvador’dan sonra dünyada üçüncü yap­maktadır. AB istatistiklerine göre ise Türkiye’de iş kazalarında ölen işçilerin oranı  AB ortalamasının yedi katıdır. Bu verilere kayıt dışı çalışmanın neden olduğu ka­zaların büyük çoğunluğu dâhil değildir.

Çalışanlar, işletmeler ve ülke ekonomisi açısından çok önemli olan iş kazaları­nın nedenleri, Tablo 8.3’te görüldüğü gibi genel olarak ikiye ayrılmaktadır: Güven­siz hareketler ve güvensiz şartlar.

Güvensiz Hareketler (İnsani Faktörler)

İş kazalarının yaklaşık %80’ine yakını işletmelerdeki güvensiz hareketlerden kay­naklanmaktadır. Yapılan çalışmalara göre, risk alma eğilimi yüksek olan ve bazı karakteristik özelliklere sahip bireyler, iş kazalarına daha fazla neden olmaktadır. Bu özellikler dikkatsizlik ve kurallara uymama gibi kaza riskini arttıran güvensiz davranışlara yol açmaktadır.

Kaza riskini arttıran kişisel özelliklerin neler olabileceğine yönelik birçok araş­tırma yapılmıştır. Yaş, cinsiyet, eğitim, deneyim gibi bazı demografik faktörler ya­nında; iş tatminsizliği, güvensizlik, ihmalcilik, disiplinsizlik, tedbirsizlik, uyumsuz­luk, stres, monotonluk, zihinsel yorgunluk gibi bazı psikolojik faktörler iş kazaları riskini arttırmaktadır. Örneğin, iş kazaları 17-28 yaşları arasında en yüksek; 50 ve 60’lı yaşlarda en düşük seviyesine ulaşmaktadır (Dessler, 1997, s. 631). Bu durum iş kazalarında eğitimin önemini bir kez daha ortaya çıkarmaktadır. Bir başka araş­tırmaya göre ise erkekler kadın işçilere göre üç kat daha fazla iş kazası ve on kat daha fazla ölüm riskine maruz kalmaktadırlar.

GÜVENSİZ HAREKETLER GÜVENSİZ ŞARTLAR
Tecrübesizlik Gece vardiyası
Stres Erken vardiya
Dikkatsizlik Gürültü
Uygun olmayan tekniklerin kullanımı Yetersiz ısı ve ışık
Risklerin önlenememesi Koruma araçlarının yetersizliği
Uygun olmayan araçların kullanımı Eğitim yetersizliği
Güvenlik kurallarına uyulmaması Makinelerin bakımsızlığı

Ayrıca görme ve duyma kusuru, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı, analjezikler ve hiptonik ilaçların kullanılması ile reaksiyon yeteneğinin zayıflaması, uyku düzeninin bozulması, kas yorgunluğu, sağ ya da sol elini kullanamama gibi bazı fizyolojik faktörler de iş kazalarında önemli rol oynamaktadır. Bunlar dışında zekâ düzeyi, özel yetenekler, algı ve reaksiyon hızı, dikkat, bellek bozuklukları, karar verme yeteneksizliği ve korunma araçlarına gereken önemi vermemek gibi diğer kişisel özellikler de iş kazası riskini arttırmaktadır.

Güvensiz Şartlar (Örgütsel Faktörler)

İş kazalarının yaklaşık %20’si işletmelerdeki güvensiz şartlardan kaynaklanmaktadır. Alet ve makinaların hatalı yerleştirilmesi, kişisel korunma araçlarının kullanılmaması, makinaların bakımsızlığı, gürültü, ısı, ışık, radyasyon gibi fiziki faktörler yanında işin kendisi, iş takvimi ve iş yerinin psikolojik atmosferi de iş kazalarında belirleyici rol oynamaktadır. Bazı işlerin diğerlerinden tehlikeli olduğu son derece açıktır. Bir vinç operatörü bir yöneticiden çok daha fazla iş kazası riski taşımaktadır. Bazı bölümler de digederinden daha güvenli olabilir. Örneğin pazarlama departmanında nakliye bö­lümünden çok daha az iş kazası olmaktadır. 

İş takvimi ve yorgunluk da etkili bir faktördür. Yapılan araştırmalara göre, iş ka­zaları genellikle iş gününün ilk beş ve altı saatinden sonra meydana gelmektedir. Ayrıca çalışma süresi arttıkça iş kazaları ondan daha hızlı artmaktadır. Özellikle ge­ce vardiyalarında iş kazaları oranında bir artış olduğu görülmektedir. Örgütün psi­kolojik atmosferi ise genellikle işletmedeki sosyal ilişkileri ifade etmektedir. İşçi, iş­veren ilişkileri, ücret, iş yükünden kaynaklanan stres, iş güvencesinin yetersiz olu­şu, çalışanlar arasında gerginlik gibi faktörler iş kazalarında etkilidir. Örneğin mev­simlik işlerde çalışanların iş kazası oranı oldukça yüksektir. Ayrıca işgören sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitim yetersizliği iş kazası riskini arttıran en önemli örgüt­sel faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel