İç Denetim Standartları

İç Denetim Standartları Nelerdir?, İç Denetimin Genel Standartları, İç Denetimin Standartı Nedir

İÇ DENETİM STANDARTLARI

İşletmelerde iç denetim faaliyetleri; farklı endüstri ve ortamlarda, çeşitli yasal dü­zenlemeler, ölçek ve özellikleri farklı kurumsal yapılarda gerçekleştirilmektedir. Söz konusu farklılıklar içinde iç denetimin tanımına uygun yerine getirilmesine yö­nelik olarak iç denetim uygulamalarının temel ilkelerini tanımlamak, katma değe­rini ifade ve teşvik etmek, performansının değerlendirilmesine imkân sağlamak amacıyla Uluslararası îç Denetçiler Enstitüsü tarafından “Uluslararası İç Denetim Standartları” geliştirilmiştir (Uzun, 2008).

Uluslararası standartlar; farklı endüstri ve ortamlarda, ölçek ve özellikleri farklı kurumsal yapılarda gerçekleştirilen iç denetim faaliyetinden beklenen sonuçların etkili bir şekilde gerçekleştirilmesine imkân tanımaktadır.

2006 yılında Uluslararası îç Denetçiler Enstitüsünün (IIA) yönetim kumlu, Mes­leki Uygulama Çerçevesi’ni ve IIA’nm rehber yapısını ilgili süreçler doğrultusunda gözden geçirmekle görevli bir uluslararası komite ve çalışma grubu oluşturdu. Ça­lışma gmbunun faaliyetleri, çerçevenin kapsamını gözden geçirmek ile rehberin geliştirilme, gözden geçirilme ve yayımlanma süreçlerinin şeffaflığını ve tutarlılığı­nı artırmaya odaklandı. Bu çalışmanın sonuçları, yeni bir Uluslararası Mesleki Uy­gulama Çerçevesi (UMUÇ) ve yeniden yapılandırılan bir Mesleki Uygulama Konse­yi (PPC) oldu. PPC, Haziran 2007’de yönetim kumlu tarafından onaylanmış güncel görev tanımında belirtildiği üzere Uluslararası Mesleki Uygulama Çerçevesi’nin onaylanması ve yayımlanmasını koordine etmektedir (UÎDS, 2010:5).

IIA tarafından ilan edilen rehberin temelini düzenleyen kavramsal çerçeve olan UMUÇ’un kapsamı, belirli usul ve yordamlar takip edilerek sadece IIA’nın ulusla­rarası teknik çalışma komiteleri tarafından geliştirilen resmî rehberi kapsamak üze­re daraltılmıştır (UİDS, 2010:5).

Resmî rehber, iki sınıf rehberden oluşmaktadır (UÎDS, 2010:5):

Zorunlu Rehber: Îç denetimin mesleki uygulaması için zomnlu rehberde orta­ya konan kurallarla uyum, gereklidir ve elzemdir. Zomnlu rehber, titiz bir çalışma süreci sonucunda geliştirilmiş olup bu sürece ilgili tüm tarafların görüşlerinin alın­ması da dahildir. UMUÇ’un üç zomnlu unsum şunlardır:

•      îç Denetimin Tanımı,

•      Etik Kuralları ve

•      îç Denetimin Uluslararası Mesleki Uygulama Standartları (kısaca ‘Standartlar’).

Kuvvetle Tavsiye Edilen Rehber: Kuvvetle tavsiye edilen rehber, resmî bir

onay sürecinden geçerek IIA tarafından onaylanır. Bu rehberde; IIA’nın iç dene­tim tanımının, etik kurallarının ve standartların etkili şekilde uygulanmasına yö­nelik uygulama esasları anlatılmaktadır. UMUÇ’un kuvvetle tavsiye edilen unsur­ları şunlardır:

•      Pozisyon Raporları,

•      Uygulama Önerileri

•      Uygulama Rehberleri.

           Bu standartlara uyum sağlamak esastır. Uyum sağlanamadığı durumlar, özel durum açıklaması gerektirir (Uzun, 2008). Mesleki Uygulama Çerçevesi “Kırmızı Kitap (Red Book)” olarak da bilinmektedir.

Standartlar, iç denetim uygulamasının nasıl olması gerektiğini gösterir. Stan­dartlar, iç denetçilerin bulunduğu her türlü kumm ve şirkette iç denetim mesleği­nin tamamına hizmet etmek için oluşturulmuştur.

Standartlar, Mesleki Uygulama Çerçevesi’nin bir parçasıdır. Standartların yapısı;

•      Nitelik standartları ve

•      Performans standartları şeklinde ikiye ayrılmıştır.

Nitelik standartları, iç denetim faaliyetlerini yürüten kurumların ve kişilerin özelliklerine yöneliktir. Performans standartlan, iç denetimin doğasını açıklar ve bu hizmetlerin performansını değerlendirmekte kullanılan kalite ölçütlerini sağlar. Nitelik ve performans standartları, tüm iç denetim hizmetlerine uygulanmak üzere hazırlanmıştır (UlDS, 2010:12).

Iç denetçiler, iç denetim hizmetlerini standartlara uygun şekilde yerine getirme­lidir. Standartlar, iç denetim mesleğinin zorunlu rehberliği olarak kabul edilmekte­dir ve tüm iç denetim mesleği mensuplarını bağlamaktadır. Uygulama önerileri ise zorunlu olmasa da Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü tarafından ısrarla tavsiye edilmektedir.

Standartların amaçları şunlardır (UİDS, 2010:11):

•     İç denetim uygulamasını olması gerektiği gibi temsil eden temel ilkeleri ta­nımlamak,

•     Katma değerli iç denetim faaliyetlerini teşvik etmeye ve hayata geçirmeye yönelik bir çerçeve oluşturmak,

•      İç denetim performansının değerlendirilmesine uygun bir zemin oluşturmak,

•      Gelişmiş kurumsal süreç ve faaliyetleri canlandırmak.

İç denetim faaliyetleri, çok çeşitli hukuki ve kültürel ortamlarda; amacı, boyu­tu, karmaşıklığı ve yapısı çok farklı kurumlarda, kurum içinden ve dışından kişiler tarafından gerçekleştirilmektedir (UİDS, 2010:11). İç denetim, tüm dünyada farklı ortamlarda ve farklı yapı ve hedeflere sahip kuruluşlarda uygulanmaktadır. Ayrıca ülkelerin kanun ve örfleri birbirlerinden farklıdır. Bu farklılıklar, iç denetim uygu­lamalarını etkilemektedir (UİDS, 2010:17).

Bununla birlikte iç denetim faaliyetinin gerçekleştirildiği ortamın etkisine rağ­men standartlar, iç denetim mesleğinin bir disiplin içinde yürütülmesi ve katma de­ğer yaratma özelliğinin ortaya çıkabilmesi bakımından büyük öneme haizdir.

Standartlarla ilgili açıklamalardan da anlaşılacağı üzere iç denetim faaliyeti, bu faaliyeti yerine getirecek iç denetçilerin nitelikleriyle bu faaliyetin nasıl yapılacağı­nı belirten çalışma yaklaşımlarının tanımlandığı bir özelliğe sahiptir. Olağanüstü koşulların ifadesi olan kriz dönemlerinde yürütülen kriz yönetiminde sahip oldu­ğu standartlarla iç denetimin etkili bir yönetim aracı olarak kullanılması, akılcı bir yaklaşım olacaktır. Yönetim işlevleri içinde standartları mevcut bir iç denetim işle­vi, kriz koşullarında işletme üst yönetimi için güvenilir bir yönetim aracı olarak ter­cih edilmelidir.

“Uluslararası İç Denetim Mesleki Uygulama Standartları’’ başlığı altında yer alan “Nitelik Standartları” ve “Performans Standartları” aşağıda kodlarıyla listelenen şu konuları ele almaktadır:

Nitelik Standartlan

•      1000 – Amaç, Yetki ve Sorumluluklar

•      1010 – İç Denetim Tanımının, Etik Kurallarının ve Standartların İç Denetim

Yönetmeliğinde Tanınması

•      1100 – Bağımsızlık ve Objektiflik

•      1110 – Kurum İçi Bağımsızlık

•      1111 – Yönetim Kurulu ile Doğrudan Etkileşim

•      1120 – Bireysel Objektiflik

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel