İç Denetim Nedir Tanımı

İç Denetim, İç Denetim Nedir?, İç Denetim De Demek?, İç Denetim Kısaca Nedir?, İç Denetim Hakkında Bilgi, İç Denetimin Önemi Nedir?, İç Denetimin Amacı Nedir?

İÇ DENETİM NEDİR?

Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (The Institute of Internal Auditors-IIA)’nün ka­bul ettiği tanıma göre “İç denetim, bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onla­ra değer katmak amacını güden bağımsız ve nesnel (objektif) bir güvence ve da­nışmanlık faaliyetidir. İç denetim; kurumun risk yönetimi, kontrol ve yönetişim sü­reçlerinin etkililiğini değerlendirmek ve geliştirmek amacına yönelik sistemli ve di­siplinli bir yaklaşım getirerek kurumun amaçlarına ulaşmasına yardımcı olur.” (Uluslararası Mesleki Uygulama Çerçevesi (UMUÇ), 2010:2).

Bu tanım incelendiğinde iç denetim faaliyetinin “güvence” ve “danışmanlık” şeklinde iki temel işlevinin olduğu görülmektedir. Diğer bir deyişle iç denetimin güvence sağlama ve danışmanlık hizmetleri verme şeklinde iki farklı boyutu/yüzü bulunmaktadır (Midyat, 2008).

Güvence sağlama işlevi, aslında denetim faaliyetinin en klasik olarak nitelendi­rilebilecek işlevidir. Güvence hizmetleri (Assurance Services); kurumun risk yöne­timi, kontrol ve yönetişim süreçlerine dair bağımsız bir değerlendirme sağlamak amacıyla kanıtların nesnel bir şekilde incelenmesidir.

Mali yapıya, performansa, mevzuat ve düzenlemelere uyma; bilgi sistemleri gü­venliğine ve “özen denetimine” (due diligence: ayrıntılı durum tespit çalışması) yö­nelik görevler bu kapsamdaki örneklerdir (Uluslarası İç Denetim Standartları (UÎDS, 2010:40). Güvence hizmetleri; iç denetçinin bir kurum, faaliyet, işlev, süreç, sistem veya bir başka unsur hakkında bağımsız görüş veya kanaat sunabilmek için elde­ki kanıtların nesnel bir şekilde değerlendirmesini içerir. Güvence görevlerinin ni­telik ve kapsamı, iç denetçi tarafından belirlenir. Güvence hizmetlerinin genellikle üç tarafı vardır. Şekil 4.1:

•     Bir kurum, faaliyet, işlev, süreç, sistem veya başka bir unsurun doğrudan içinde olan kişi veya grup (süreç sahibi),

•     Değerlendirmeyi yapan kişi veya grup (iç denetçi),

•     Değerlendirmeyi kullanan kişi veya grup (kullanıcı) (UİDS, 2010:13).

Danışmanlık hizmetleri (Consulting Services); herhangi bir idari sorumluluk üstlenmeden bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değer katmak amacı­nı güden, niteliği ve kapsamı denetlenen ile birlikte kararlaştırılan istişari faaliyet­ler ve bununla bağlantılı diğer hizmetlerdir. Usul ve yol göstermek, tavsiyede bu­lunmak, işleri kolaylaştırmak ve eğitim vermek; bu kapsamdaki faaliyet örnekleri­dir (UÎDS, 2010:40). Danışmanlık hizmetleri, doğası gereği tavsiye niteliğinde olup genellikle görevlendirmeyi talep edenin özel talebi üzerine gerçekleştirilir. Danış­manlık hizmetlerinin nitelik ve kapsamı, değerlendirmeyi talep edenle iç denetçi arasındaki sözleşmeye tabidir. Danışmanlık hizmetlerinin genellikle iki tarafı var­dır. Şekil 4.2:

•     Tavsiye veren kişi veya gmp (iç denetçi),

•     Tavsiye talep eden ve alan kişi veya grup (görevin müşterisi).

Bu açıdan bakıldığında iç denetim; organizasyon içinde bağımsız olarak kuru­lan ve işletme faaliyetlerini bağımsızca inceleyen, analiz eden ve değerlendiren bir işlevdir. İç denetimin amacı; gözden geçirilen faaliyetlerle ilgili nesnel analizler, değerlendirmeler, tavsiyeler ve yorumlar yaparak yönetimin tüm üyelerine sorum­luluklarını etkili bir biçimde yerine getirmede yardımcı olmaktır. İç denetim, yö­netsel bir kontroldür; diğer kontrollerin etkinliğini ölçer ve değerlendirir. İç dene­tim, yönetim hedeflerinin gerçekleşme yolunda olduğu konusunda yeterli güven­ce sağlamada yararlanılan bir yönetim aracıdır. Bu nedenle iç denetim yapısının yeterliliğinden ve etkinliğinden yönetim sorumludur.

İç denetim, işletmedeki kontrollerin etkinliğini ölçmeyi ve bu kontrolleri değer­lemeyi hedef alır. Bu açıdan çok önemli bir yönetim kontrol aracıdır (Güredin, 2000:15). İç denetim, üst yönetim için aynı zamanda müşavirlik/danışmanlık hiz­meti de vermekte ve yönetimin bilgiye dayanan kararlar almasını sağlamaktadır. İç denetim raporlarında faaliyetlerin etkinliği ve verimliliği araştırılarak bu konuda yönetime tavsiyelerde bulunur (Güredin, 2000:15).

Geleneksel anlamda iç denetim faaliyetlerinin hedefi, her türlü riski bulmak ve ortadan kaldırmaktır. Başka bir ifade ile iç denetim birimi; işletme içerisinde faali­yetlerin önceden belirlenen standartlara, politikalara ve hedeflere uygun bir şekil­de yerine getirilip getirilmediğini kontrol eden bir birimdir (Saka: 2001:50). Günü­müzde ise iç denetim; bireye ve hataya dayalı yaklaşımdan organizasyona, sürece ve sisteme odaklı bir yaklaşıma dönüşmektedir. Diğer bir ifadeyle işin doğru yapı­lıp yapılmadığı yerine doğru işin yapılıp yapılmadığını irdeleyen bir yaklaşım gün­demdedir (Uzun, 1999:70).

Son dönemde her alanda yaşanan büyük değişimler ve artan rekabet ortamı, önceleri çok dar ve sınırlı olarak algılanıp değerlendirilen ve uygulanan iç dene­tim işlevini de önemli oranda değiştirmiş; kurumun amaçlarına ulaşmasında yöne­timin en temel yardımcılarından biri hâline gelmiştir. Dünün işlem ve hata odaklı iç denetim yaklaşımı, bugün süreç odaklı, işin etkinliğinin artırılmasına yönelik stratejik akıl ortaklığına doğru değişim ve gelişim göstermiştir (Uzun, 2008).

İşletmelerde iç denetim; risk ve kontrol değerleme faaliyetlerine destek sağlar,

•      İşletme faaliyetlerini izler,

•      Faaliyetlere ilişkin risk ve kontrol faaliyetleri ile ilgili önerilerde bulunur,

•      Kontrollerin uygunluğunu ve etkinliğini test eder. İç denetim faaliyetinin çok yönlü kapsamı; mali denetim, uygunluk denetimi, operasyonel denetim ve bilgi sistemleri denetimi gibi çeşitli denetim faaliyetlerini içerir.

Bu işlev ve kapsam özellikleri ile iç denetim;

•      İşletmelerde mali raporlama sisteminin güvenilirliği,

•      Yasa ve düzenlemelere uygunluk,

•      Faaliyetlerin ekonomikliği, etkinliği ve verimliliği,

•      Bilgi sistemlerinin güvenilirliği için vazgeçilmez, olmazsa olmaz faaliyetler­den biri olarak kabul edilmelidir (Uzun, 2008).

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel