Halifeliğin Kaldırılması (Önemi, Nedenleri) Kısaca Bilgi

halifeliğin kaldırılmasıHalifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

Halifelik İslam devletlerinde devlet başkanlığı anlamında kullanılırdı. Halife devlet işlerinin yanı sıra din işlerinden de sorumlu idi. İslam Devleti’nde Hz. Muhammed’in ölümünden sonra ilk dört halife bir tür seçimle işbaşına geldiler. Ancak Emeviler Döneminde ise halifelik babadan oğula geçen saltanat hâlini aldı. İlerleyen dönemde İslam ülkelerinde birden fazla halife unvanını taşıyan devlet başkanları ortaya çıktı. Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim, 1517 tarihinde Mısır’ı ele geçirince burada bulunan Abbasi halifesini ve kutsal emanetleri İstanbul’a getirdi. Bazı tarihçilere göre bu olay halifeliğin OsmanlIlara geçmesi olarak kabul edilmektedir. Ancak Osmanlı padişahları 18. yüzyıla gelinceye kadar halife unvanını kullanmadılar. Devletin zayıfladığı dönemlerde Müslümanları bir arada tutmak için kullandılarsa da istedikleri sonucu elde edemediler.

Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından sonra 1 Kasım 1922’de saltanat ve halifelik birbirinden ayrılarak saltanat kaldırılmıştı. Son Osmanlı Padişahı Vahdettin’in ülkeyi terk etmesinden sonra, Osmanlı ailesinden Abdülmecit Efendi, TBMM tarafından halife seçilmişti (18 Kasım 1922).

Hükümet tarafından Abdülmecit Efendi’ye sadece Müslümanların halifesi unvanını kullanması bildirildi. Halife Abdülmecit Efendi’nin, zamanla hükümetin talimatlarının dışına çıktığı görüldü. Halife devlet başkanı gibi davranmaya başladı. Bu durum ise yeni rejim için bir huzursuzluk kaynağı oluyordu. Ayrıca planlanan inkılapların yapılabilmesi ve devletin laikleşmesi için halifeliğin kaldırılması bir zorun­luluk hâline gelmişti. Bu sebeplerden dolayı 3 Mart 1924’te TBMM’de kabul edilen bir kanunla halifelik kaldırıldı. Demokratik ve laik toplum düzenin oluşturulması yolunda önemli bir aşama daha kaydedilmiş oldu.

Devletin çağdaş ve laik bir hukuk devleti olması için aynı gün başka yasal düzenlemeler de gerçekleştirildi. Din eğitimi, vakıfların yönetimi ve savunma alanlarında yeni düzenlemeler gerçekleştirildi.

3 Mart 1924’te kabul edilen kanunlarla Şeriye ve Evkaf Vekâleti (Din İşleri ve Vakıflar Bakanlığı) kaldırılarak yerine din işlerinin yürütülmesi, halkın din eğitimi ihtiyacının karşılanması amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı, vakıf mallarının korunması ve bunların amaçlarına uygun kullanımlarının sağlanması için de Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel