Erozyon Kısaca Nedir? Nasıl Oluşur? Nasıl Önlenir?

erozyon

Erozyon Nedir?, Erozyon Nasıl Oluşur?, Erozyon Nasıl Önlenir?, Erozyon Nasıl Meydana Gelir?, Erozyonun Nedenleri, Erozyonu Oluşturan Faktörler, Erozyonu Oluşturan Fiziki (Doğal Faktörler), Erozyonu Oluşturan Beşeri Faktörler

EROZYON NEDİR?

Erozyon, bitki örtüsünün yok edilmesi sonucu koru­yucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgarın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır.

EROZYONU OLUŞTURAN FAKTÖRLER

Fiziki (Doğal Faktörler

Yerşekillerinin eğimli ve engebeli olması

♦ Arazinin eğimli olması yüzey sularının akı­şını hızlandırır.

♦ Yamaçlarda toprağın aşınması daha kolay olur.

♦ Eğim arttıkça erozyon da şiddetlenir.

♦ Aniden bastıran sağanak yağışlarla, dolu şek­lindeki yağışlar sonucu toprak eğim doğ­rultusunda sürükler.

İklimin etkisi

♦ Kurak ve yarı kurak iklimlerde toprak örtüsü rüzgarlar tarafından aşındırılır.

Ana metaryalin etkisi

♦ Toprakta kil oranı yükseldikçe toprağın eroz­yona karşı direnci artar.

♦ Kumlu ve tüflü topraklar ise kolay aşınır ve’ taşınır.

♦ Kalkerli, jipsli, tuzlu araziler çabuk aşınır.

Beşeri Faktörler

Doğal bitki örtüsünün yok edilmesi

♦ Meralarda aşırı otlatma yapılması

♦ Tarla ve yerleşim alanı açmak için ağaçların kesilmesi

♦ Yakacak temini için kaçak kesim yapma

♦ Çeşitli nedenlerle çıkan orman yangınları

Arazinin yanlış kullanılması

♦ Meralarda erken otlatma

♦ Anız yakılması

♦ Toprağın eğim yönünde sürülmesi

♦ Toprakların nadasa bırakılması

♦ Eğimli alanlara tarla açılması 

Bir bölgede erozyonun şiddetli olduğunun en iyi göstergelerinden biri akarsuların bol alüvyon taş­ması yani çamurlu akmasıdır.

bol alüvyon taşıyan akarsu

Çamurlu akan akarsular baraj göllerini kısa sürede doldurarak barajları kullanılamaz hale getirirler. Eroz­yonla verimsizleşen tarım arazileri; üzerinde yaşayan­ları besleyemez duruma gelir. Ayrıca meraların yok edilmesi hayvancılığın gerilemesine dolayısıyla gelir­lerin azalmasına ve işsizliğe yol açar. Bunun sonu­cunda kırsal kesimden kentlere yoğun göç olayları yaşanır.

Ülkemiz Dünya’nın en fazla erozyona uğrayan ülke­leri arasında yer almaktadır. Akarsular tarafından her yıl 500 milyon ton toprak deniz, göl ve barajlara taşınmaktadır.

Ülkemizde en çok toprak taşıyan akarsular Fırat, Ye- şilırmak ve Kızılırmak’tır. Bunun nedeni bu akarsuların havzalarında bitki örtüsünün tahrip edilmesi ve yanlış arazi kullanımına bağlı olarak erozyonun fazla olma­sıdır. Havzaları ormanlarla kaplı alan Dalaman Çayı ve iyidere gibi akarsularda ise toprak taşınması azdır.

Akarsu havzası ve ölçüm istasyonu Yıllık ortalama taşınan toprak (ton/kmz) Yıllık toplam taşınan toprak (milyon ton)
Fırat, Dutluca 1167 108.2
Dicle, Diyarbakır 1085 6.8
Kızılırmak, inözü 923 44.9
Yeşilırmak, Çarşamba 1521 54.9
Ceyhan, Yeniköprü 922 19.6
Seyhan, Üçtepe 563 7.8
Gediz, Manisa Köprüsü 582 5.8
Sakarya, Botbaşı 651 8.1
Dalaman, Suçatı 266 0.9
iyidere, Şimşirli 219 0.5
Türkiye Ortalaması 600 500
Bazı akarsularımızdan deniz ve göllere taşman toprak miktarı

Erozyona Karşı Alınması Gereken Önlemler

♦ Doğal bitki örtüsü korunmalı ve çıplak alanlar ağaç- landırılmalıdır.

♦ Eğimli araziler teraslanmalıdır.

♦ Topraklar eğime dik sürülmejidir.

♦ Meralarda aşırı otlatma yapılmamalıdır.

♦ Nadasa bırakma yerine nöbetleşe ekim yapılmalıdır.

♦ Halk bilinçlendirilmelidir.

Ülkemizde eğimli, engebeli arazinin fazla olması eroz­yon olaylarını artırmaktadır. Ülkemizde erozyonun yo­ğun bir şekilde görülmesinde bitki örtüsünün tahrip edilmesinin ve yanlış arazi kullanımının etkisi büyüktür.

No Responses

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel