Dünyanın Değişen Şartları Karşısında Osmanlı Ekonomisi Maddeler Halinde

Dünyanın Değişen Şartları Karşısında Osmanlı Ekonomisi Ne Durumdadır?, Osmanlı Ekonomisinin Durumu 19. yüzyıl

DÜNYANIN DEĞİŞEN ŞARTLARI KARŞISINDA OSMANLI EKONOMİSİ

  • Avrupa’da 18. yüzyılın ikinci yarısında merkantilizmden Sanayi Devrimi’ne geçilmesinin olumsuz etkileri, Osmanlı Devleti’nde hissedilmeye başlanmış ve bu etki 19. yüzyılda daha da artmıştır.

Tarım, Hayvancılık ve Sanayi

  • Avrupa’da meydana gelen gelişmeler karşısında Osmanlı Devleti’nde tımar sisteminin de bozulmasıyla büyük çiftlikler kurulmuş, tarım ürünleri dışarıya satılmaya başlanmış ve ülkede pamuk,tütün gibi ürünlerin üretimi artmıştır.
  • Tanzimat döneminde uygulanan politikalar ve dışarıdan kaynaklanan ham­madde talebi zirai alanda değişimlere neden olmuştur.
  • Tarım üretimini artırma, ürünleri çeşitlendirme,dış talebi olan tarımsal ürün­lerin üretiminin teşviki,yerli sanayi ham maddelerinin içeride üretilmesi ve ziraatin modernleştirilmesi için Ziraat ve Sanayi Meclisi, Ziraat Meclisi ve Nafia Hâzinesi kurulmuştur.
  • 1858 yılında Arazi Kanunnamesi ve Tapu Nizamnamesi çıkarılarak aşar ver­gisinin haricindeki diğer toprak vergileri kaldırılmıştır.
  • yüzyılda ayrıca zirai ürün ticareti serbestleştirilmiş ve devlet tekelLeri kaldırılmıştır.
  • Uygulanan ziraat politikaları ve Osmanlı ülkesinde hammaddenin ucuz ol­ması Avrupa devletlerinin hammadde ihtiyaçlarını Osmanlı ülkesinden kar­şılamalarına neden olmuştur.
  • yüzyıLda Balkanlar’da Avrupa’nın talebi nedeniyle hayvancılığa verilen önem artmıştır.
  • yüzyılda Osmanlı kapalı şehir esnafının aralarına yabancılar girmeye baş­lamıştır.
  • Klasik dönemde dışarıya satılan dokuma mallarının yerini, bunların ham­maddesi almaya başlamış ve bu gelişmeler 19.yüzyılda Osmanlı DevLeti’nde lonca teşkilatının çökmesine neden olmuştur.
  • Osmanlı Devleti’nde lonca teşkilatının çökmesi iLe 1820’Lerden sonra Avru­pai tarzda fabrikaLar ve büyük imalathaneler açılmaya başlanmıştır.
  • 1835’te İstanbul’da Feshane, Bakırköy’de bez fabrikası, Flereke’de dokuma fabrikası, Beykoz’da ayakkabı fabrikası açılmıştır.
  • 1860’larda kurulan ve 1873’e kadar faaliyetlerini sürdüren Islah-ı Sanayi Ko­misyonu ile esnaflar şirketleşmeye yönlendirilmiştir. Bu dönemde sanayi şir­ketleri kurulmaya başlanmıştır.

Özel sermayeye destek verilerek 1897’de çıkarılan Teşvik Kanunu ile yeni kurulacak fabrikaLar 10 yıl vergiden muaf tutulmuştur.

Ticaret

  • AvrupalIların Osmanlı ticaretindeki etkisi 18. yüzyıldan itibaren kapitülas­yonların yaygınLaştırılmasıyla artmıştır.

Yabancı devletlerle imzalanan Baltalimanı Ticaret Antlaşması tek tarafLı ol­duğundan, OsmanLı pazarlarını AvrupalIların açık pazarı haLine getirmiştir.

  • Baltalimanı Ticaret Antlaşması ile önce İngiliz tüccarlara, bir süre sonra da diğer AvrupalI tüccarlara tanınan kolaylıklar Osmanlı pazarında Avrupa mal­larının sürümünü artırmıştır.

•Bu antlaşma ile İngiliz tüccarları, ortakları ve adamlarının, iç ticarette en im­tiyazlı yerli tüccarlardan fazla vergi ödememesi ve İngiliz tüccarlara ait ge­milerin Boğazlardan geçerken yükleme veya boşaltma yapsalar dahi vergi ödememesi kararLaştırıLmıştır.

  • 1874’e kadar Rüsumat-ı Dahiliye denilen iç gümrükler kaLdırıLmıştır.
  • ithaLatta alınan amediye, ihracatta alınan reftiye, transit ticaretten alınan müruriye vergileri bir nizama bağlanmıştır.
  • Anadolu’da gelişen teknoloji ile yol ağı oluşturularak bu yollar önemli li­manlara bağlanmıştır.
  • yüzyılda İzmir limanı Anadolu’nun ihracatını gerçekleştiren önemli bir merkez olmuştur.

Yabancı Yatırımlar

  • yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yabancı sermaye yatırımları artış göstermiştir.
  • Bu yatırımlar daha çok demiryolları, limanlar, fenerler, su, havagazı, tramvay, elektrik hizmetLeri ve madencilik gibi BatıLı yatırımcıların Osmanlı Devle­tindeki ekonomik çıkarlarıyla ilgili altyapı alanlarında yoğunlaşmıştır.
  • Deniz ulaşımı ve taşımada 1843’te “Fevaid-i Osmaniye Vapur Kumpanyası” kurulmuştur.
  • Bundan sonra Ali, Fuat ve Cevdet paşaların Şirket-i Hayriye’yi kurmalarıyla (1851-1945) İstanbul ve civarında vapur işletmeciliğine geçilmiştir.
  • Kara ulaşımında 1872’de İstanbul Tramvay Şirketi kurulmuştur.
  • 1889’da Alman dış sermayesi ile Anadolu Şömendöfer Kumpanyası kurul­muştur.
  • 1892’de Haydarpaşa – İzmit hattı Ankara’ya bağlanmıştır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel