Borsa Nasıl Oynanır? Borsada Nasıl Para Kazanılır?

Borsa Nasıl Oynanır?, Borsa, Borsa Piyasası, Borsada Para Kazanma, Borsada Nasıl Para Kazanılır?, Borsada Kazanmanın Sırları, Borsada Nasıl Yatırım Yapılır?, Borsada Yatırım Türleri, Borsada Kazanmanın Metodları

BORSA NASIL OYNANIR?

Hisse Senetlerine Yatırım

Kısa/uzun vadeli yatırım imkânı: Hisse senedi, sahibine hem kısa hem uzun vade­de getiri elde etme fırsatı sağlamaktadır. Hisse senetleri, kısa vadeli getiri fırsatının yanı sıra uzun vadede istikrarlı, düzenli ve diğer yatırım araçlarına göre daha yük­sek getiri potansiyeline sahiptir.

Kâr payı (temettü): Hisse senedi, sahibine şirketin yıllık net kârından pay alma hakkı verir. Şirket genel kurulunda kâr dağıtım kararı alınması durumunda hisse senedi sahiplerine temettü ödemesi yapılır.

Sermaye kazancı: Kısa/uzun vadedeki fiyat değişiklikleri değerlendirilerek, his­se senedi alım-satımmdan elde edilen gelirdir. Yerli-yabancı tüm yatırımcıların his­se senedi alım-satımından elde ettiği gelirlerden vergi alınmamaktadır. Hisse sene­di alım-satımında, hisse senetlerinin değer kaybetmesi hâlinde zarar etme riski de bulunmaktadır.

Vergi avantajı: Hisse senedi alım-satımından elde edilen gelire uygulanan sto­paj oranı %0’dır.

Borsa Yatırım Fonlarına Yatırım

Borsa yatırım fonları (BYF), bir endeksi baz alan, baz aldığı endeksin performansı­nı yatırımcılara yansıtmayı amaçlayan ve payları borsalarda işlem gören yatırım fon­larıdır. BYF’ler, yatırımcılara yalnızca bir tek ürün satın alarak endekse yatırım yap­ma imkânı vermektedir. BYF aracılığıyla bir ürünle birden fazla menkul kıymete ya­tırım yapılması, portföyde çeşitlendirmeyi ve riskin azaltılmasını sağlamaktadır.

Her işlem gününün sonunda açıklanan gösterge niteliğindeki portföy kompo­zisyonu, yatırımcılara yatırımlarının tüm içeriğini şeffaf bir biçimde günlük bazda takip etme imkânı sunmaktadır. Bu sayede yatırımcı, elinde bulundurduğu BYF’nin içeriğinde hangi menkul kıymetlerin ne tutarda bulunduğunu takip edebilmekte­dir. BYF’ler ÎMKB seans süresi boyunca hisse senetleri gibi kolaylıkla alınıp satıla­bilmektedir. BYF’lerde yönetim ücreti diğer yatırım fonlarından daha düşüktür.

Aracı Kuruluş Varantlarına Yatırım

Varant, elinde bulunduran kişiye, dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belir­lenen bir fiyattan belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası aracını ifade etmektedir. Varant satın alan yatırımcı ödediği bedel karşılığında bir dayanak varlığı değil, o dayanak varlığı al­ma ya da satma hakkını satın alır.

İMKB’de hâlen aracı kuruluş varandan işlem görmektedir. Aracı kuruluş varant- ları opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş hâlidir. Yatırımcıya ödediği prim karşılığında bir menkul kıymeti, bir menkul kıymet sepetini ya da bir endek­si, vade sonunda veya vadeden önce, belirlenmiş olan bir fiyat seviyesinden (ih- raççıdan) alma ya da (ihraççıya) satma hakkı verir.

Takas ve Saklama Sistemi

Hisse senetleri piyasasında yapılan işlemlerin takası Türkiye’deki tek yetkili ta­kas kuruluşu olan İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş (Takasbank) tarafından gerçekleştirilmektedir.

Takas ve saklama işlemleri, İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank A.Ş.) tarafından gerçekleştirilmektedir.

Kesin Alım-Satım Pazarı

Kesin Alım-Satım Pazarı’nda (KES) sabit getirili menkul kıymetlerin doğrudan alım/doğrudan satım işlemleri yapılır.

Pazar’da aşağıda sıralanmış menkul kıymetler işlem görebilir:

•      Türk Lirası ve döviz ödemeli ihraç edilmiş menkul değerler,

•      Devlet îç Borçlanma Senetleri (DİBS),

•      Gelir Ortaklığı Senetleri (GOS), özel sektör borçlanma araçları,

•      Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve mahalli idarelerce ihraç edilen Türk Lirası ve döviz ödemeli borçlanma senetleri,

•      Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ihraç edilen likidite senetleri,

•      Borsa Yönetim Kurulu tarafından işlem görmesine karar verilen diğer men­

Repo-Ters Repo Pazarı

İMKB Repo-Ters Repo Pazarı, dünyadaki sayılı organize repo pazarlarından biri­dir. Repo-Ters Repo Pazarı’nın amacı sabit getirili menkul kıymetlerin geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alımı işlemlerinin organize piyasa koşulları içinde güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır.

Repo, bir devlet tahvili veya hazine bonosunun;

•      İşlemin başlangıç valöründe geri alım vaadiyle satılması (karşılığında borç para alınması),

•      Bitiş valöründe ise anapara ve faizin geri ödenerek menkul kıymetin geri alınması işlemidir.

Ters repo, bir devlet tahvili veya hazine bonosunun;

•      İşlemin başlangıç valöründe geri satım vaadiyle alınması (karşılığında para verilmesi),

•      Bitiş valöründe ise anapara ve faizin geri alınarak menkul kıymetin geri sa­tılması işlemidir.

İşlem Gören Menkul Kıymetler

Bu pazarda özelliklerine göre gruplandırılmış menkul kıymetler üzerinde işlem ya­pılır. Emir girişi sırasında repo karşılığı teslim edilmek istenen ya da ters repo işle­mi karşılığı teslim alınmak istenen menkul kıymet grubu belirtilir. Emir giriş aşa­masında teslim edilecek/almacak menkul kıymeti doğrudan belirtme imkânı yok­tur. Söz konusu menkul kıymet grupları ve içerecekleri menkul kıymetler aşağıda­ki gibi belirlenmiştir:

•      T ödemeli devlet iç borçlanma senetleri ve TCMB likidite senetleri,

•      Döviz ödemeli Devlet İç Borçlanma Senetleri.

Pazarın İşleyişi

Pazar’da aynı gün veya ileri başlangıç valörlü işlemler yapılabilir. Tutar, repo ora­nı, başlangıç ve bitiş valörleri ile işlem yapılmak istenen menkul kıymet grubu (re­po işlemleri için teslim edilecek, ters repo işlemleri için teslim alınacak) belirtile­rek iletilen repo ve ters repo emirleri oran ve zaman önceliğine göre sistemde sı­raya konulur. Bildirilen menkul kıymetler başlangıç valöründe Takasbank’a teslim edilerek takas yükümlülüğü yerine getirilir. Bu menkul kıymetler ters repo yapan üye adına bitiş valörüne kadar bloke bir hesapta saklamada tutulur. Ters repo yo­luyla alınmış menkul kıymetler ilk işlemin vadesinden kısa olmak koşuluyla ters repo yapan üye tarafından başka bir repo işleminde kullanılabilir.İMKB Yönetim Kurulu tarafından belirlenen menkul kıymetlerde emir büyüklüğü bazında Küçük Emirler veya Normal Emirler Pazarı’nda işlem yapılır.

Emirlerin Eşleşme Kuralları

Pazar’da işlemler sürekli müzayede-çok fiyat yöntemine göre gerçekleştirilir. Buna göre repo emirleri aynı ya da daha düşük oranlı ters repo emirleri ile, ters repo emirleri ise aynı ya da daha yüksek oranlı repo emirleri ile eşleştirilir. Pazara ileti­len emirler oran ve zaman önceliğine göre işleme konur. Buna göre repo emirle­rinde en yüksek, ters repo emirlerinde ise en düşük oranlı emirlerin önceliği var­dır. Aynı oranlı emirlerde ise zaman önceliği uygulanır.

Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı

Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı’nm amacı, organize piyasa içerisinde, tercih edilen menkul kıymetler üzerinde repo yapılmasına ve sonrasında bu menkul kıy­metlerin alıcıya teslimine olanak vermektir.

Pazarda İşlem Gören Menkul Kıymetler

Bu Pazarda;

•       Pazar’da Türk Lirası cinsinden ihraç edilmiş menkul değerler,

•       Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS),

•       Gelir Ortaklığı Senetleri (GOS),

•       Borsa kotunda olan özel sektör borçlanma araçları,

•       Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve mahalli idarelerce Türk Lirası cinsinden ihraç edilmiş borçlanma senetleri,

•       Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ihraç edilen likidite senetleri işlem görebilir.

Ancak, piyasada işlem yapan aracı kuruluşlar tarafından ihraç edilmiş borçlan­ma araçlarının aynı aracı kuruluşlar tarafından repo yoluyla satılmaması esastır. İş­leme konu olması hâlinde repo yapan ihraççı üyeden aynı tutarda ayrıca DİBS ta­lep edilir.

Pazarın İşleyişi

Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı’nda, Repo-Ters Repo Pazarı’ndan farklı olarak;

•       İşlem gerçekleşmeden önce emir aşamasında alıcı ve satıcı taraflar işlem karşılığı menkul kıymet olarak hangi fiyattan hangi menkul kıymeti alıp sa­tacağını bilir,

•       İşlem karşılığı bildirilen menkul kıymetler bloke değildir, ters repocu tarafın kullanımına sunulur.

Pazar’da aynı gün ve ileri başlangıç valörlü işlemler yapılabilir.

Emirler; repo oranı, repo tutarı, başlangıç ve bitiş valörü ile işlem yapılmak iste­nen menkul kıymet ve söz konusu menkul kıymetin fiyat bilgileri verilerek sisteme girilir. Bu Pazar’da repo ve ters repo emirleri sırasıyla repo oranı, menkul kıymet fi­yatı ve zaman önceliğine göre eşleşmeye tabi tutulur. Repo emirleri arasında en yüksek oran ve en düşük fiyat, ters repo emirleri arasında en düşük oran ve en yük­sek fiyat eşleşmede önceliklidir. Oran ve fiyat eşitliğinde zaman önceliği geçerlidir.

Emirlerin Eşleşme Kuralları

Pazar’da işlemler çok fiyat sürekli müzayede yöntemine göre gerçekleştirilir. Emir­lerin gerçekleşmesinde ilgili vadedeki repo oranı, menkul kıymet fiyatı ve zaman önceliği dikkate alınır. Buna göre;

•       repo emirleri aynı ya da daha düşük oranlı ve aynı ya da daha yüksek men­kul kıymet fiyatlı ters repo emirleri ile,

•       ters repo emirleri ise aynı ya da daha yüksek oranlı ve aynı ya da daha dü­şük menkul kıymet fiyatlı repo emirleri ile eşleştirilir.

Bankalar Arası Repo-Ters Repo Pazarı

Bankaların organize piyasa koşulları içerisinde geri alım vaadiyle satım ve geri sa­tım vaadiyle alım işlemlerini zorunlu karşılık ayırmak zorunda olmadan gerçekleş­tirmelerinin sağlanması amacıyla oluşturulmuştur.

Pazarın İşleyişi

Bu Pazarda repo-ters repo işlemlerine devlet tahvilleri ve hazine bonoları ile TCMB likidite senetleri konu olur. Pazar’da sadece üye bankaların, T.C. Merkez Bankası ve kendi aralarındaki geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemle­ri yapılır. Pazar’da bankalar sadece portföy hesabına işlem yapabilir, fon/ortaklık ve diğer müşteriler hesabına işlem yapamazlar. Pazarda işlem gören menkul kıy­metler, emir tipleri, emir geçerlilik süresi, valör, oran adımı, emirlerin değiştirilme­si, emir iptali, emirlerin eşleşme kuralları Repo-Ters Repo Pazarı için geçerli olan kurallarla aynıdır.

Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı (Birincil Piyasa)

SPK’nın ilgili tebliğinde (Seri II, No. 22) belirtilen ihraççıların izahname ve sirküler düzenlemeksizin ihraç edebilecekleri ve yalnızca sermaye piyasası mevzuatında tanımlanan nitelikli yatırımcılar tarafından satın alınabilecek borçlanma araçlarının ihraç işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.

İhracı Tamamlanan Borçlanma Araçlarının İşlem Görmesi

Pazar’da nitelikli yatırımcılara ihracı tamamlanan borçlanma araçları, ihracın ta­mamlanmasını veya satış süresinin sona ermesini izleyen iş günü herhangi bir şart aranmaksızın Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı’nda nitelikli yatırım­cılar arasında kot dışı olarak işlem görmeye başlar.

Emir Eşleşme Kuralları

Pazar’da emirler “sürekli mtizayede-çok fiyat” yöntemiyle eşleşmektedir. Ihraçcı tarafından iletilen satış emrinin karşılanmasında en yüksek fiyatlı alım emirlerine öncelik verilir. Aynı fiyatlı emirlerde zaman önceliği uygulanır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel