Bilim Kısaca Nedir? Bilimin Özellikleri

Bilim Nedir? Bilimin Özellikleri

Bilimin ne olduğuyla ilgili farklı tanımlar sunulmuştur ve bu tanımlar iki temel kategoride toplanmaktadır. Birincisine göre bilim; bilimsel yöntem ile oluşturulmuş sistematik bilgiler bütünüdür ve ”ürün” olarak bilim diye adlandırılır. İkincisine göre ise bilim; gerçeği arama ya da bir sorunun çözümü için bilimsel yöntemi kullanma sürecidir ve ”Süreç” olarak bilim diye adlandırılır. Bilimsel araştırma var olan bilgi birikiminin incelenmesiyle başladığı için ürün olarak bilimsel bilgi, süreç olarak bilimin başlangıç noktasını oluşturur. Bu durumda bilim, gerçeği arama yolunda, bilimsel bilgi üretme süreci ve üretilen bilgilerin bütünüdür.

Bir Sorun Çözme Yolu Olarak Bilim

Varoluşundan bu yana insanlar çeşitli sorunlarla karşılaşmış ve bu sorunların çözümleri için farklı bilgi edinme kaynakları kullanmışlardır. Bu kaynaklar; kişisel deneyim, otorite, tümdengelime dayalı akıl yürütme, tümevarıma dayalı akıl yürütme ve bilimsel yöntem olarak beş grupta toplanabilir.

Kişisel Deneyim: Kişisel deneyim yaşananlardan bilgi çıkarma sürecidir ve yansıtıcı düşünmeyi gerektirir. Yansıtıcı düşünme ise herhangi bir düşünce, durum ve olay ve onun ortaya çıkan sonuçları üzerine derinlemesine düşünmektir. Deneyimler doğru bilgiye ulaşmada yeterli olamayabilirler çünkü kişinin kendisiyle sınırlıdırlar, düzenli ve sistematik olarak toplanmamışlardır ve bir kişinin her konuda deneyime sahip olması mümkün değildir.

Otorite: Bir konuda deneyim ve uzmanlığa sahip kişi, istatistik veri tabanı ya da ansiklopedi vb.’dir.

Tümdengelime Dayalı Akıl Yürütme: Tümdengelim dile getirilmiş doğru ya da yanlış tez ya da yargı olarak tanımlanan önermelerden yola çıkar ve genel bir önermeden özel bir önermeye ve bu iki önerme arasındaki ilişkiye bakarak akıl yürütme, düşünme sürecidir. Bazen genel önermeler dogma denilen araştırmaya gerek duymadan, doğruluğu denemesiz ve tartışmasız kabul edilen ve değişmez sayılan düşünceler olabilir. Böyle bir önermeden ulaşılan sonuçlar ise doğru olmayabilir.

Tümevarıma Dayalı Olarak Akıl Yürütme: Gözlemler sonucunda verileri toplayıp, bunları akıl yürütme süzgecinden geçirerek genellemelere ulaşma sürecidir. Ancak gözlem için tüm örneklere ulaşamama sorunu tümevarımın sınırlılığıdır.

Bilimsel Yöntem: Tümdengelime dayalı akıl yürütme ve tümevarıma dayalı akıl yürütme süreçlerinin birlikte kullanıldığı bir bilgi edinme yoludur.

Bilimi Niteleyen Özellikler

Bilimin tanımı konusunda farklılıklar olsa da, onu niteleyen özellikler konusunda fikir birliği vardır. Bilimin özellikleri;

♦ Bir bilgi toplama yolu değil, bir analiz yöntemidir.

♦ Olgusaldır.

♦ Mantıksaldır.

♦ Nesneldir.

♦ Eleştiricidir.

♦ Genelleyicidir.

♦ Seçicidir.

♦ Evrenseldir.

♦ Kayıtlıdır.

♦ Birikimlidir.

♦ Sistematiktir.

Bilimin Amaçları

Bilimin temel amacı, olayları ve olguları açıklamak için birbiriyle ilişkili bilgilerin bütünleştirildiği sistematik bilgiler bütünü olan kuramı geliştirmektir. Kuramların temel işlevleri şu şekilde açıklanabilir:

♦ Görgül bulguların düzenlenmesini ve olgunun açıklanmasını sağlamak.

♦ Olguların yordanmasını sağlamak.

♦ Yeni araştırmalara kaynaklık etmek.

Kuramların bu işlevleri gerçekleştirebilmek için şu özelliklere sahip olmaları gerekir:

♦ Kuramlar bir sorunla ilgili gözlenen olguları açıklayabilme gücüne sahip olmalıdır.

♦ Bir kuram, daha önce oluşmuş bilgiler bütünüyle ve gözlenen olgularla tutarlı olmalıdır.

♦ Bir kuram, yeni keşifler doğurmalı ve araştırılması gereken yeni sorunları belirtmelidir.

Bilim, kuramların oluşturulma sürecinde şu amaçları gerçekleştirir:

Betimleme: Olguları saptama, sınıflama ve dile getirme işlemlerini kapsar.

Açıklama: Bir olgunun oluş nedenini belirleme sürecidir.

Yordama: Var olan bilgilere dayalı olarak incelenen konuyla ilgili gelecekte neler olabileceği hakkında tahminde bulunmaktır. 

Denetimleme: Nedeni bilinen bir olayın denetimi de yapılabilir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel