Başkanlık Sistemi Nedir? Özellikleri

Başkanlık Sistemi Nedir?

Son günlerin en güncel tartışma konusu kuşkusuz başkanlık sistemidir. Siyaset bilimciler tarafından faydaları – zararları hep tartışılır. Peki, Nedir? başkanlık sistemi ve uygulamada neler getirir?

Neden Başkanlık Sistemi?

Türkiye’de Hükümet sistemi konusu uzun yıllardır yoğun bir şekilde tartışılmaya devam etmektedir. Çift başlı yürütme yapısı ciddi ihtilaflara, siyasi bunalımlara neden olmakta ve bu durumun, uzlaşı kültürünün henüz tam olarak yerleşemediği ülkemizde siyasi krizlere dönüşebileceği düşüncesi yaygındır.

Öte yandan parlamenter sistemin zayıflığı sonucu ortaya çıkan siyasi istikrarsızlık, sisteme olan zaaf ve güvensizliği iyiden iyiye belirgin hale getirmiştir. Öyle ki; bir yandan ekonomik faaliyetlere getirdiği yüksek vergiler, diğer yandan katı bürokrasiyle vatandaşına ayak bağı olan devletin, artık temel ve asli görevlerini aksattığı gün gibi ortadadır. Hal böyle olunca siyasi sistem, en iyimser tabirle ”işleyemez” durumdadır. 

İslam Tarihinde Uygulama Nasıl?baskanlik-sistemi-nedir

Tarih boyunca pek çok devlet, bazı yönleriyle başkanlık sistemini andıran sistemlere sahip olmuşlardır. İslam tarihinde 4 Halife Dönemi (Hulefa-i Raşidin) başkanlık sistemiyle idare edilmiştir. Hz. Ebubekir, 2 yıl, 4 ay; Hz. Ömer, 10 yıl; Hz. Osman, 12 yıl ve Hz. Ali 6 yıl biat usulü seçimle devleti idare etmişlerdir. Ancak devlet  başkanları sürekli bir meclis olmamakla beraber liyakatli ve ehil kimselerle çeşitli konuları sürekli istişare eder, konunun önemine göre danışılacak kimseler de değişebilirdi.

Başkanlık Sisteminin Özellikleri

Bir siyasi sistemin adı olan başkanlık sisteminde öncelikle ”çift başlılık” ortadan kaldırılmaktadır. Sisteme göre; yasama ve yürütme organları ayrı ayrı seçilir ve birbirine müdahale etmeleri de söz konusu değildir. Ayrıca iki organın herhangi biri diğerinin varlığını ortadan kaldırmadığı gibi birbirinden de tamamen bağımsız durumdalar. Kuvvetler ayrılığı ilkesi olarak ise yasama, yürütme ve yargı erklerinden adaletin tesis edilmesi için özellikle yargı erkinin bağımsız olmasına özen gösterilir.

İşte Başkanlık Sisteminin Diğer Temel Özellikleri

♦ Yürütme organı tek kişiliktir. Parlamenter sistemde olduğu gibi bir başbakan, bir de cumhurbaşkanı yürütmeden sorumlu değildir. Yürütme görevi tek başına başbakandadır. Başkan, aynı zamanda devletin başkanıdır.

♦ Başkan, belirli bir süreliğine doğrudan halk tarafından seçilir. Başkanlık seçimleri, parlamenter sistemdeki genel seçimler gibi geçer. Ancak başkanın güven oyu almasına gerek yoktur.

♦ Başkanlık sisteminin bir başka özelliği ise, bir kişinin hem yasama da hem de yürütmede görev almamasıdır. Ayrıca başkan, yasama organının çalışmalarına katılmaz.

Başkanlık Sistemi Ne Gerektirir?

♦ Başkan, belli bir süreliğine seçildiği ve süresi bitmeden güvensizlik oyu ile düşürülmesi de söz konusu olmadığı için istikrarlı bir yönetim getirir. Hükümet krizleri görülmez ve sistem tıkanıklığı söz konusu değildir.

♦ Doğrudan halk tarafından seçilen başkan elde ettiği etkin güç sayesinde politikalarını daha bir kararlılıkla gerçekleştirebilir.

♦ Başkanlık sistemi, hesap verebilirlik açısından daha demokratiktir. Zira yürütme tek bir kişinin sorumluluğundadır ve işin sorumlusu da bellidir.

♦ Başkanın, güven oyu sorunu olmadığı için karar alma süreci hızlıdır. Günümüzde başkanlık sistemi uygulayan ülkelerde cumhurbaşkanı, sahip olduğu geniş yetkileri tamamen halk oyundan alır. Bazıları bu yetkileri tek başına kullanırken, bazıları da ABD sisteminde olduğu gibi meclis veya senato ile paylaşır. Başkanlık sisteminin üstün taraflarının yanı sıra sakıncalı yanları da vardır. Sistem bir yandan güçlü ve istikrarlı bir rejim getirirken, diğer yandan siyasi mücadeleyi en üst seviyeye taşımakta ve başkanın kişiliğine bağlı olarak otoriterliğe dönüşebilmektedir. Bunun örnekleri daha çok Güney Amerika ülkelerinde de görülmektedir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel